ایران و یک دنیا قلم
چندی پیش مطلبی بدین مضمون که چرا شهرها(خارج از ایران) معروف می شوند گذاشتم و
چرایی علت را که همان وجود نویسندگان بزرگ است را نیز.
فکر کردم که چرا باید در هر وبلاگی این شهرها و اسامی باشند اما اثری از نویسندگان و نامداران
بزرگ ایران زمین نباشد. و حال به نحوی بزرگانی معرفی شده اند و در کنارشان نیز شهرهایی که در آن
متولد شدند و می زیستند و یا حتی تن اثیری را بدرود گفته اند.
گرچه در ایران جایی به مانند خانه جورج اورول یا ویکتور هوگو که جاذبه های گردشگری داشته
باشند چندان دیده نخواهد شد و همچنین دولت های ما به مانند دول غربی از آثار بجا مانده از بزرگان
هنر و ادبش چندان نگاهداری ننموده است. اما خب این کوچکترین خدمت به عرصه فرهنگ بود که
در طبق اخلاص نهادم تا مقدمه ای شود به آغاز ارج نهادن به بزرگان دانش این کهن بوم.
در پایان هم از خوانندگان می خواهم نواقص و کوتاهی هایی که در کار دیده می شود را به بزرگی
خویش ببخشایند. و بر بلندی مقاله صبر پیشه نمایند.
*** **** ***** ****** *******
1- تـهـــران
تهران، پایتخت ایران، شهر کافه ای نوستالوژیک یعنی کافه نادری، از دیرباز محل بروز بزرگان قلم
بوده که از میان آنها می توان به پرقدرت ترین و عاصی ترین قلم نام برد، یعنی قلم آل احمد.
قلمی که از نثری تلگرافی، شلاقی، عصبی، پرخاشگر، حساس و تیزبین، صریح و صمیمی، بریده،
و در عین حال بلیغ شکل یافته و تحولی ژرف در ادبیات فارسی ایجاد کرده است.
جلال آل احمد دارای نثری برون‌گرا است یعنی نثرش بر خلاف نثر صادق هدایت در خدمت تحلیل ذهن
و باطن شخصیت‌ها نیست.
جلال در تهران متولد شد و مرگش در 40 سالگی و دفن فوری با ابهاماتی می باشد که جای بحث نیست.
آرامگاهش در مسجد فیروزآبادی جنب بیمارستان فیروزآبادی شهر ری به امانت گذاشته شد تا بعدها
مقبره‌ای در شأن او ایجاد شود گرچه این کار هیچگاه صورت نگرفت.
**
نابقه اهل قلم بعدی ما کسی نیست جز خالق شاهکار بوف کور.
مترجم و نقاش و نویسنده سیاه نگار، صادق هدایت که دنباله روی کسانی چون آلن پو می باشد.
شرح حالی از زبان خودش که خواندنی ست: "من همان قدر از شرح حال خودم رَم می‌کنم که در
مقابل تبلیغات امریکایی مآبانه. آیا دانستن تاریخ تولدم به درد چه کسی می‌خورد؟گرچه از شما
چه پنهان، بارها از منجّمین مشورت کرده‌ام اما پیش بینی آنها هیچ وقت حقیقت نداشته. اگر برای
علاقهٔ خوانندگانست؛ باید اول مراجعه به آراء عمومی آنها کرد چون اگر خودم پیش‌دستی بکنم مثل
این است که برای جزئیات احمقانهٔ زندگیم قدر و قیمتی قایل شده باشم بعلاوه خیلی از جزئیات است
که همیشه انسان سعی می‌کند از دریچهٔ چشم دیگران خودش را قضاوت بکند و ازین جهت مراجعه
به عقیدهٔ خود آنها مناسب‌تر خواهد بود."
و اما چرا از دولت ها گله کردم؟ بخوانید!...
خانه صادق هدایت در استان تهران، شهر تهران، خیابان سعدی، ضلع جنوب شرقی بیمارستان
امیر اعلم، خیابان شهید تقوی (خیابان هدایت) پلاک ۱۱، کنار خانه سفیر کبیر دانمارک واقع شده‌است.
خانه مورد نظر به دستور پدر صادق هدایت بنا شده و فرم و ساختار بنا به سبک اواخر دوران قاجار
بر می‌گردد. در دههٔ پنجاه دفتر فرح پهلوی به فکر افتاده بود موزه ای برای مرحوم صادق هدایت ترتیب
دهد. برای این کار خانهٔ پدری هدایت را خریدند و اشیاء شخصی اش را از بازماندگان هدایت گرفتند
که با توجه به انقلاب اسلامی سرانجامی نیافت. با پیروزی انقلاب اسلامی ملک مصادره شد و در
اختیار دانشگاه علوم پزشکی تهران قرار گرفت. سپس، به عنوان مهدکودک کارکنان و بعد به عنوان
انبار بیمارستان مورد بهره برداری قرار گرفت.
(در حال حاضر در داخل بیمارستان تابلوی کتابخانه بر روی ملک نصب شده اما کاربری کماکان انبار است)
خانه صادق هدایت
متاسفانه این قلم به دستِ قهار، قبل از خودکشی اش تمام دستنوشته های چاپ نشده اش را به دست
آتش گرسنه سپرد تا آیندگان ادب دوست و شیفتگان قلم پرتوانش را در بهتی جاودانه قرار دهد.
آرامگاه وی در گورستان پرلاشز پاریس واقع است.
**
شاعر آزادی ایران را که دیگر همه می شناسند. شاعر، نویسنده، فرهنگ‌نویس، ادیب، پژوهشگر، مترجم ایرانی که در خیابان صفی‌علیشاه پا به جهان نهاد.
تخلصش الف. بامداد است.صاحب کتاب شعر "کوچه" که سالها در توقیف مانده بود، احمد شاملو.
سال‌های آخر عمر شاملو کم و بیش در انزوایی گذشت که به او تحمیل شده بود. از سویی تمایل به
خروج از کشور نداشت و خود در این باره می‌گوید: «راستش بار غربت سنگین‌تر از توان و تحمل من است... چراغم در این خانه می‌سوزد، آبم در این کوزه ایاز می‌خورد و نانم در این سفره‌است.
در اواخر عمر بیماری به شدت آزارش می‌داد و با شدت گرفتن بیماری مرض قندش، و پس از آن که
در ۲۶ اردیبهشت ۱۳۷۶، در بیمارستان ایران‌مهر پای راست او را از زانو قطع کردند روزها و
شب‌های دردناکی را پشت سر گذاشت. آرامگاه این بزرگمرد در امامزاده طاهر کرج واقع است.(سنگ قبر وی چند بار منهدم شده و سنگ نو گذاشته اند)
**
فروغ فرخزاد در ظهر ۸ دی‌ماه در خیابان معزالسلطنه کوچه خادم آزاد در محله امیریه تهران متولد
شد. و در ۳۲ سالگی بر اثر تصادف اتومبیل بدرود حیات گفت.
فریدون مشیری و مجتبی بزرگ علوی(از اولین درس خواندگان در آلمان) هم تهران را محل
میلاد خود برگزیدند.
***********
2- اصـفهــان
به نصف جهان می رویم. از بزرگانی که متولد اصفهان هستند می توان نویسنده و مترجم و پدر
داستان کوتاه زبان فارسی و آغازگر سبک واقع‌گرایی در ادبیات فارسی یعنی :
سید محمدعلی جمالزاده
را نام برد. نویسندۀ اثار دلنشینی چون "کباب غاز"، "قصه های کوتاه برای بچه های ریش دار" و...
بنا بر نوشتهٔ ثبت شده در کنسولگری ایران در سال ۱۳۷۰، پس از درگذشت او ۲۶ هزار برگ از
نامه‌ها، دستنوشته‌ها و عکس‌های او در خانه‌اش به سازمان اسناد ملی تحویل داده شده‌است.
ضمنا ذکر این نکته ضروری ست که محمدعلی جمالزاده را همراه با صادق هدایت و بزرگ علوی
سه بنیانگذار اصلی ادبیات داستانی معاصر فارسی می‌دانند.
*
صاحب رمان مشهور و قوی شازده احتجاب، یعنی هوشنگ گلشیری(سردبیر مجلهٔ کارنامه) نیز
مولود اصفهان است.
وی در سال 1316 متولد شد و در خرداد ۱۳۷۹ در اثر بیماری مننژیت در بیمارستان ایران‌مهر
تهران دار فانی را بدرود گفت.او را در امامزاده طاهر شهر کرج به خاک سپردند.
یکی از اقدامات تأثیرگذار و مهم گلشیری تشکیل کارگاه‌های داستان و پرورش نسل تازه‌ای از
نویسندگان ایرانی بود. وی جلسات هفتگی داستان‌خوانی و نقد داستان را از سال ۱۳۶۲ تا پایان
عمر خود در هر شرایطی به صورت مستمر برگزار کرد.
**************
3- خـوزستـــان
از مشاهیرادبی مردم خونگرم خوزستان هم می توان مترجم و نویسنده ایرانی با آن نثر فصیح و روان،
نجف دریابندری(متولد آبادان) و سید علی صالحی زادهٔ ۱۳۳۴ شاعر و نویسنده معاصر و پایه گذار
جریان موج ناب و جنبش شعر گفتار در شعر معاصر ایران است نام برد.
مصطفی مستور(متولد اهواز) را هم که با داستان هایی چون "عشق بی شین بی قاف بی نقطه" اش
می شناسیم.وی علاوه بر داستان نویسی مترجم و پزوهگز نیز می باشد.
دیگر نویسنده مشهور اهوازی، خالق رمان برجسته "همسایه ها" احمد اعطا با نام ادبی
احمد محمود می باشد.
وی پس از کودتای ۲۸مردادماه سال ۱۳۳۲ بازداشت شد و چون حاضر نشد هیچگونه توبه نامه ای
را امضا کند مدت مدیدی مهمان زندان پهلوی بود.
وی مدتی هم درحوالی خلیج فارس از جمله در بندر لنگه در تبعید به سر برد و البته خودش از این
دوران با عنوان «زمانی که گرفتار بازی سیاست شده بودم» یاد می‌کند.
************
4- یــــزد
گذری هم به شهر بادگیرها، شهر امیرچخماق می کنیم و در این بین یادی هم از شاعر و
روزنامه‌نگار آزادی‌خواه و دموکرات صدر مشروطیت و سردبیر روزنامه هایی چون "طوفان"
و نماینده مردم یزد در دوره هفتم مجلس شورای ملی، یعنی فرخی یزدی می نماییم.
وی در زندان قصر کشته شد و از آنجا که حتی جنازۀ هر آزادی خواهی برای مظاهر ظلم رعب انگیز
است بطور مخفیانه در جای نامعلومی وی را به خاک سپردند.
**************
5- کرمــــانشـــاه
به شهر نویسنده نخستین رمان واقعی (رمانی با هزار صفحه) به زبان فارسی (شوهر آهو خانم)
می رویم. کرمانشاه. 
علیمحمد افغانی
عضو سازمان افسران حزب توده بوده که در
سال ۱۳۳۳ دستگیر شده و در دورهٔ پهلوی 5 سال را در زندان به سر برده است.
وی هم اکنون در آمریکا زندگی می‌کند و به دلیل مجوز نگرفتن آثار اخیرش از سوی وزارت ارشاد
جمهوری اسلامی ایران سرگرم نگارش به زبان انگلیسی می باشد.
وی چندی پیش نوشتن زندگینامهٔ خود را به زبان انگلیسی به پایان رسانده است.
*
هنرمرد بعدی رحیم معینی کرمانشاهی است.وی نقاش، روزنامه نگار، نویسنده، شاعر و ترانه سرا
می باشد.
معینی کرمانشاهی از سال ۱۳۸۷ به دلیل کهولت سن و بیماری از به نظم کشیدن تاریخ ایران دست کشید
و در منزل شخصی بستری شد.
.
بزرگان دیگری چون ابوالقاسم لاهوتی ، غلامرضا رشید یاسمی
( مشهور به رشید یاسمی، نویسنده، ادیب، مورخ، مترجم و شاعر) ، علی‌اشرف درویشیان(پس از
انقلاب چند بار به علت فعالیت‌های سیاسی زندانی شد) و میر جلال الدین کزازی مولود کرمانشاه هستند.
میر جلال الدین کزازی چندی را در اسپانیا به تدریس ایران‌شناسی و زبان پارسی اشتغال داشت.
او گهگاه شعر نیز می‌سراید و نام هنری‌اش در شاعری زُروان است.
گفتنی است، ایشان در سخن گفتن، هرگز از واژه‌های تازی بهره نمی برند.
*************
6- بـروجـــرد
ملقب است به پاریس کوچولو و بستر نام آورانی چون: مهرداد اَوِستا ، عبدالحسین زرین‌کوب و
سیدجعفر شهیدی می باشد.
ادیب، تاریخ‌نگار و منتقد ادبی ، عبدالحسین زرین‌کوب در1301 در بروجرد متولد شد.
آثار او به‌عنوان مرجع عمده در مطالعات تصوف و مولوی‌شناسی شناخته می‌شود.
وی در ۲۴ شهریور ۱۳۷۸ در ۷۷ سالگی در تهران درگذشت.
*
پدر قصیده سرایی معاصر، مهرداد اَوِستا (محمدرضا رحمانی)(نویسنده و شاعر معاصر ) در
۲۰ بهمن ۱۳۰۸ در بروجرد چشم باز نمود.
ژان پل سارتر از وی به عنوان «یکی از متفکران برجسته مشرق زمین» نام برده‌است.
برخی نیز اوستا را دومین قصیده سرای بزرگ معاصر پس از ملک الشعرای بهار می‌دانند.
مهرداد اوستا در قطعه هنرمندان در بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد .
*
هنرمرد بعدی این شهر ستاره پرور، رئیس موسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش
زبان فارسی، استاد تمام دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران و از پژوهشگران برجسته
زبان و ادبیات فارسی، فقه و تاریخ اسلام ، سید جعفر شهیدی می باشد. وی در ۱۲۹۷ در بروجرد
متولد و ۲۳ دی ۱۳۸۶ در تهران چشم از دنیا شست.
شهیدی از شاگردان برجستهٔ علی‌اکبر دهخدا و بدیع‌الزمان فروزانفر در دانشگاه تهران بود.
او همچنین در حوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف زیر نظر سید حسین طباطبائی بروجردی،
سید ابوالقاسم خویی تحصیل کرد و درجه اجتهاد داشت.
دکتر شهیدی در سال ۱۳۷۴ منزل مسکونی اش را به شهرداری نارمک واگذار کرد و این خانه در
همان سال به کتابخانه عمومی دکتر شهیدی تبدیل شد. پس از مرگ وی اتاقی در این کتابخانه به
موزه نگهداری برخی آثار از آثار او اختصاص داده شد.
***********
7- خراســان
به زمین پر تاریخ، خراسان فردوسی و عطار می رویم. از بزرگان شهر مشهد، «م. امید»،شاعر
پرآوازه و کوبنده لحن و موسیقی‌پژوه ایرانی ، مهدی اخوان ثالت می باشد.
کسی که به کلمات پارسی روح می داد، زنده شان می کرد و طلاکوب شده در قالبی آهنگین به
تحریرشان می کشید.
اخوان در اسفند ۱۳۰۷در مشهد متولد و درگذشته ۴ شهریور ۱۳۶۹، تهران. بنا به وصیت وی،
پیکرش را در توس، در کنار احیا کننده گفتار پارسی، ابوالقاسم فردوسی به خاک سپردند.
پاسخ اخوان را حتما شنیده اید که گفته است: «ما همیشه بر سلطه بوده‌ایم نه با سلطه».
(که جایش نیست نقل داستان) و شعر «هیچیم و چیزی کم» شعر معروفی ست.
*
محمدتقی بهار ( آرامگاه در ظهیرالدوله تهران ) و دکتر غلامحسین یوسفی، ادیب، نویسنده، مترجم،
استاد برجستهٔ ادبیات فارسی، اهل مشهد هستند.
*
معلم شهید، نویسنده، جامعه‌شناس، تاریخ‌شناس، و پژوهشگر دینی ، استاد علی شریعتی در
آذر 1312 در روستای مزینان سبزوار دیده به جهان گشود.
وی از بزرگان و روشنفکران معاصر ایران می باشد که با آثاری همچون "کویر"، "چه باید کرد"،
پدر، مادر، ما متهمیم" بسیار شناخته شده می باشد و کتاب "حج"ش نیز برای خود سفری ست
معنوی.
*
نویسنده بزرگترین رمان ایرانی، یعنی کلیدر( جلد و بالغ بر ۳ هزار صفحه که او بیش از ۱۵ سال
عمرش را صرف نگارش آن کرده‌است) نیز سبزواری ست.
محمود دولت‌آبادی، ۱۰ مرداد ۱۳۱۹ در سبزوار متولد شد.
***********
8- ادیبان ترک زبان
از بزرگان ادبی ترک زبان ایران نیز می توان از افرادی چون بانو نیمتاج لکستانی (نیمتاج خاکپور)
شاعر اجتماعی و وطن‌پرست دوران مشروطه در ایران که در آذربايجان غربي، حومه سلماس
متولد شد، نام برد. یکی از مشهورترین اشعار وی "کاوه" می باشد.
*
موسس جمعيتی به نام جمعيت حمايت از کودکان کرولال در سال 1322 نیز اهل تبریز است.
جبار باغچه بان.
وی در سال 1312 دستگاهی اختراع کرد که کرولال ها از طريق دندان و حس استخوانی قادر به
شنيدن می شدند.
*
صمدبهرنگي(نویسنده)، در سال 1318 ه.ش در محله « چرنداب » شهر تبريز در يك خانواده فقير،
اما متعهد به دنيا آمده بود ، نهم شهريور ماه سال 1347 در يك حادثه نامعلوم با امواج ارس به
ابديت پيوست.
*
دیگر ادیب ترک زبان و تبریزی، خالق شاهکار ادبیات ترکی، حیدربابایه، سید محمدحسین بهجت
تبریزی متخلص به شهریار(پیش از آن بهجت) می باشد.
وی در تهران درگذشت اما بنا به وصیتش در مقبرۀ الشعرای تبریز در بستر خاک آرمید.
*
از بزرگان تبریزی می توان به پروین اعتصامی که مشهورترين شاعر زن ايران می باشد و ایرج
میرزا(در سن 53 سالگی در اثر سکته قلبی در روز دوشنبه 1304 در تهران در گذشت و در
مقبره ظهیر الدوله شمیران به خاک سپرده شد) اشاره کرد.
*
شیخ شهاب الدین سهروردی نیز در منطقه سهرورد از قیدار زنجان زاده شد. وی درعلوم حکمی
و فلسفی سرآمد شد.
وی در هنگام مرگ، ۳۸ سال داشت. علت مستقیم وفات وی معلوم نیست.
(البته مشهور آن است که سهروردی به دلیل گرسنگی از دنیا رفت.)
****************
9- گیلان و مازندران
سری به شمال سرسبز ایران می زنیم. به گیلان و مازندران.
سرکی به زندگی و خانه و کاشانه بنیانگذار شعر نو پارسی می زنیم. به دیدار نیما می رویم.
نیما متولد دهکده یوش استان مازندران در 1274 پا به سرسبزی شمال ایران نهاد و در در ماه
1338 در شمیران تهران بدرود حیات گفت.
نیما یوشیج (نام سابق: علی اسفندیاری) با مجموعه تأثیرگذار "افسانه" که مانیفست شعر نو فارسی
بود، در فضای راکد شعر ایران انقلابی به پا کرد. نیما آگاهانه تمام بنیادها و ساختارهای شعر کهن
فارسی را به چالش کشید.
لازم به ذکر است که " شعر نو " عنوانی بود که خود نیما بر هنر خویش نهاده بود.
خلاصه اینکه تمام جریان‌های اصلی شعر معاصر فارسی مدیون این انقلاب و تحولی هستند که نیما
مبدع آن بود. باشد که رهروان این ره، دین خود را به بهترین نحو به پدر شعر نو ادا نمایند.
خانه نیما یوشیج در روستای یوش، بنایی است مربوط به دوره قاجار. این خانه به شماره ۱۸۰۲
از طرف سازمان میراث فرهنگی به عنوان اثر ملی ثبت شده‌است. خانه نیما مکانی برای زندگی
نیاکان نیما یوشیج بوده‌است.
این بنا دارای ۳ ورودی، شاه نشین و اتاق‌های زیادی است. خانه نیما یوشیچ با داشتن آجرکاری
و گچ‌کاری‌های زیبا از جاذبه‌های گردشگری استان مازندران به شمار می‌آید.
*
به سراغ شاعر لطیف گوی گیلانی می رویم. تخلصش «ه.الف سایه» می باشد. متولد 1306
در گیلان که هم اکنون(1389) مقیم آلمان می باشد. شاعر و موسیقی‌پژوه ایرانی ، امیر هوشنگ
ابتهاجسمیعی گیلانی.
************
10- بوشــهـر
از شمال سرسبز به جنوب داغ و تبدار می رویم. به بوشهر زیبا. می رویم و می رویم تا که برسیم که منوچهر آتشی و صادق چوبک و در آخر عروس پهلوان تختی.
منوچهر آتشی(شاعر و مترجم ) از آخرین شاگردان نیما یوشیج بود.
صادق چوبک زاده تیرماه ۱۲۹۵ در بوشهر. بیتر داستان‌های وی حکایت تیره روزی مردمی است که اسیر خرافه و مذهب و نادانی خویش هستند.
جسد وی به درخواست او بعد از مرگ سوزانده شد و خاکستر آن به بادهای اقیانوس سپرده شد.
مشهورترین اثرش، "تنگسیر" است که به ۱۸ زبان ترجمه شده. بنا به وصیتش یادداشت‌های منتشر نشده اش را سوزاندند.
منیرو روانی‌پور از نويسندگان معاصر در جفرهٔ بوشهر به دنیا آمد. روانی‌پور در کلاس‌های
داستان‌نویسی ِ خود با بابک تختی، پسر پهلوان تختی آشنا شد و ازدواج کردند. بابک تختی ناشر
(نشر قصه) است و فرزندشان غلامرضا حاصل این ازدواج می‌باشد.
***********
11- همدان
به هگمتانه، گاهواره تمدن،همدان می رویم و سراغی هم از باباطاهر و رحماندوست و عشقی
می گیریم.
شاعر و دوبیتی سرای معروف سده های 4 و 5، باباطاهر معروف به باباطاهر عریان.بابا لقبی بوده
که به پیروان وارسته می‌داده‌اند و عریان به دلیل بریدن وی از تعلقات دنیوی بوده‌است
باباطاهر شاعر ایرانی به اعتقاد مردم لرستان ، لر و از اهالی خرم‌آباد بوده‌است. باباطاهر را در
گویش لری بّاوطاهِر تلفظ می‌کنند.در آثار و دوبیتی‌های این شاعر ایرانی از برخی کلمات و اصطلاحات
لری استفاده شده‌است و این دلیلی است که مردم لرستان این شاعر را اهل استان خود می‌دانند.
(گرچه چندان جای تعصبی نیست که اهل کجای ایران است و به عقیده نگارنده تعصب را باید جایی بکار
برد که مولوی متن برای آذربایجان می شود و عطار و نظامی مان را به نام خویش می زنند. گرچه شاید
این بزرگان بدین نحو برای انان باشند بهتر است هرچه باشد آنان بزرگداشت های واقعا بزرگی را
برایشان می گیرند و تنها به نامگذاری یک روز در تقویم بسنده نمی کنند)
*
سازمان یونیسف مجموعه اشعارش را که راجع به کودکان است در سال 2011 منتشر خواهد کرد.
سه فرزند دارد به نام های مونس، مرضیه و متین که در نامه هایش خطاب به آنها از رمز خودساختگی
اش یعنی "مومرتین" استفاده می کند. شاعر معروف به "صد دانه یاقوت" . زادۀ 1329 همدان.
شاعر، نویسنده و مترجم کتاب های کودکن و نوجوانان، شاعر مجموعه های "قصه پنج انگشت"،
مصطفی رحماندوست.
******************
12- کردستان
به دیار کرد نشینان می روم، به کردستان.
شاعر، نویسنده و تاریخ‌نگار کرد ایرانی ، ماه شرف خانم مستوره اردلان و یا به اختصار
مستوره اردلان. وی در شهر سنندج چشم به جهان گشود و از شاهزادگان دربار اردلان به مرکزیت
سنندج بود. زبان‌های کردی، فارسی و عربی را نزد پدرش ابوالحسن بیگ قادری آموخت.
************
13- مرکزی
میرزا تقی فراهانی متولد روستای هزاوه اراک. وی موسس مدرسه دارُالفُنون بود که برای آموزش
علوم و فنون جدید، به فرمان او در تهران تأسیس شد. همچنین انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه از جمله
اقدامات وی به حساب می‌آید. امیرکبیر پس از این که با توطئه اطرافیان شاه از مقام خود برکنار و به
کاشان تبعید شد در حمام فین، به دستور ناصرالدین‌شاه(به حالت مستی) به قتل رسید.(اگر ایران هر صد
سال یک امیرکبیر داشت ایران بر صدر قله افتخار ایستاده بود)
میرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی، صدر اعظم ایران ، سیاست مدار، ادیب، شخصیت برجسته و
تاثیر گذار ایران زمین در عرصه حکومت و سیاست و نیز ادب و هنر متولد روستای هزاوه اراک.
قائم مقام پیشتاز نگرش و رویکرد اصلاحات و نیزبه نوعی زمینه ساز حکومت داری به شیوه ی
میهن دوستانه در ایران در عصر جدید است. شیوه ایی که بعدها توسط افرادی مانند امیر کبیر و
مصدق ادامه یافت.
***************
14- شیراز
به شهر شعر و ادب، حافظ فال و تفال، سعدی شیرین سخن، صدرالمتالهین فیلسوف مدار، به خطه
شیراز می رویم.
صدرالدین محمد بن ابراهیم قوام شیرازی معروف به مُلاصَدرا و صدرالمتألهین متأله و فیلسوف
شیعه ایرانی و یکی از بزرگترین فیلسوفان و روحانیان جهان اسلام و بنیانگذار حکمت متعالیه است.
وی در شیراز و در محلهٔ قوام زاده شد و او را محمد نام نهادند.
*
میرزا حبیب متخلص به قاآنی از شاعران بزرگ دربار فتحعلی‌شاه و محمدشاه و اوایل سلطنت
ناصرالدین‌شاه بود. او به حکمت نیز علاقه سرشاری داشت. وی اصالتا از ایل زنگنه کرمانشاه
است ولی در شیراز متولد شد .
*
می رسیم به مشرف الدین یا ابومحمد مُصلِح بن عَبدُالله مشهور به سعدی شیرازی.شهرت او بیشتر به
خاطر نظم و نثر آهنگین، گیرا و قوی اوست. مقامش نزد اهل ادب تا بدانجاست که به وی لقب استاد
سخن داده‌اند و نیز خواجه شمس الدین محمد بن بهاءالدّین حافظ شیرازی شاعر بزرگ سده هشتم ایران
و یکی از سخنوران نامی جهان است. بیشتر شعرهای او غزل هستند.محل تولد او شیراز بوده و در
همان شهر نیز روی بر نقاب خاک کشیده است.
*
از نویسندگان معاصر متولد شیراز نیز می توان به قلمی شیوا و قوی یعنی سیمین دانشور(نویسنده و
مترجم) نام برد. وی نخستین زن ایرانی است که به صورتی حرفه‌ای در زبان فارسی داستان
نوشت.مهم‌ترین اثر او رمان سووشون است که نثری ساده دارد و به ۱۷ زبان ترجمه شده است.
وی هم اکنون(1389) 89 سال دارد.
**********
15- کرمان
و در آخر نیز سفر خود را به کرمان ختم می نماییم.
در پاریز متولد شد. دورهٔ دکترای تاریخ را هم در دانشگاه تهران گذراند و با ارئهٔ پایان‌نامه‌ای در بارهٔ
ابن اثیر دانشنامهٔ دکترای خود را دریافت کرد. باشتانی پاریزی. وی یک پسر به نام حمید و یک دختر
به نام حمیده دارد و در حال حاضر تابستان‌ها را نزد دخترش در تورنتو و زمستان‌ها را نزد پسرش در
تهران سپری می‌کند.
بر خلاف عمدهٔ کتاب‌های تاریخی که نثری سرد و سنگین دارند، بیشتر نوشته‌های تاریخی باستانی پاریزی
پر از داستان‌ها و ضرب‌المثل‌ها و حکایات و اشعاری است که خواندن متن را برای خواننده آسان‌تر و
لذت‌بخش‌تر می‌کند.
به علاوه کتاب‌های باستانی پاریزی معمولاً پاورقی‌های بسیار مفصلی دارند که گاهی از خود متن هم
مفصل‌تر است.
نگارنده و گرداورنده: م- بروجردی
پایان
خدایا توفیقم ده که بیش از طلب همدلی، همدلی کنم.